España ten de media 8,8 empregados por empresa fronte aos 12,1 da UE, unha brecha que afecta directamente aos salarios, á innovación e ao benestar das traballadoras

O tecido empresarial español —e galego por extensión— arrastra un problema estrutural que vai moito máis alá das estatísticas: as empresas son demasiado pequenas e, ademais, crecen menos que as das economías europeas do noso contorno. Así o recolle un recente análise do Banco de España, que pon en evidencia que o tamaño medio dunha empresa española era en 2023 de 8,8 empregadas e empregados, fronte aos 12,1 de media da Unión Europea. Unha fenda que ten consecuencias reais para a calidade do emprego, os salarios e a capacidade de innovación do país.

O informe sinala dous factores principais que explican este déficit de escala. Por un lado, o peso desproporcionado das microempresas: o 89% das empresas con asalariados en España ten menos de 10 traballadores, fronte ao 85% na UE. Por outro, mesmo as empresas medianas e grandes españolas son máis pequenas que as europeas: as de máis de 10 empregados teñen de media 59 persoas na plantilla, fronte ás 65 da UE.

**Non é cuestión de sector, senón de capacidade de crecer**

Unha das conclusións máis relevantes do estudo é que a diferenza de tamaño non se explica pola especialización da economía española en sectores como o turismo ou a hostalería, onde dominan os negocios pequenos. A brecha existe tamén na industria manufactureira —sector estratéxico para Galicia—, onde as empresas españolas teñen de media 10,6 empregados fronte aos 15,9 da UE. Esta diferenza de máis de cinco persoas por empresa ten un impacto directo na capacidade de investir en maquinaria, en I+D e en condicións laborais dignas.

O verdadeiro problema non está na creación de empresas —España está na media europea, cun ritmo de nacemento do 9,4% anual— senón no seu crecemento ao longo da vida. As empresas españolas nacen cun tamaño similar ás europeas, arredor de dous empregados de media, pero a partir do quinto ano de actividade comeza a separarse o camiño: mentres as europeas alcanzan os 17 empregados de media, as españolas quedan en 12. Un estancamento que afecta tanto ás máis pequenas como a aquelas que xa nacen con dez ou máis traballadores.

**Máis cooperativas e empresa pública, menos dependencia do mercado financeiro**

Desde a perspectiva deste xornal, cómpre ir máis alá do diagnóstico convencional. O debate sobre o tamaño empresarial non pode reducirse a reclamar menos regulación ou máis facilidades para o capital. O problema de fondo é que o modelo de empresa privada de propiedade individual ou familiar ten limitacións estruturais para crecer de forma sostida sen deteriorar as condicións de traballo nin concentrar a riqueza.

Galicia conta cunha tradición cooperativista —con referentes como Coren no sector agrogandeiro— que demostra que é posible acadar escala sen sacrificar o reparto equitativo dos beneficios nin a enraizamento territorial. O impulso ás cooperativas de traballo, ás empresas de economía social e á empresa pública en sectores estratéxicos como a enerxía ou a industria é unha vía máis xusta e eficaz que confiar en que as multinacionais ou os fondos de capital risco resolvan o problema.

**Un atisbo de mellora, pero insuficiente**

O análise do Banco de España recoñece que nos últimos dez anos se observan sinais positivos: entre 2012 e 2023, o peso do emprego nas empresas de menos de cinco traballadores reduciuse en España en case seis puntos porcentuais, o dobre que na media da UE. É un avance, pero insuficiente para pechar a fenda coa Europa produtiva.

O reto para Galicia é especialmente urxente nun contexto de transición industrial —a electrificación do automóbil en Stellantis Vigo, a reconversión do sector naval, a aposta polas enerxías renovábeis— onde a escala das empresas locais determinará se o valor engadido queda no país ou se fuga cara ás sedes das grandes corporacións. A política industrial galega non pode limitarse a atraer investimento externo; debe apostar por crear empresas propias, grandes e arraigadas, que paguen impostos aquí e que reparten os seus beneficios entre quen traballa.