Desde hoxe 1 de xullo remata a bonificación do IVA ao 10% e comeza a retirada progresiva do desconto de 15 céntimos/litro, que desaparecerá en outubro.
Desde esta mañá, o combustible en España volve tributar ao tipo xeral do IVA do 21%. Remata así a bonificación ao 10% vixente desde o 21 de marzo de 2026, aprobada como medida de emerxencia tras a escalada dos prezos do petróleo derivada do conflito bélico en Oriente Medio. O impacto será directo e inmediato sobre a economía galega, especialmente en sectores estratéxicos como a pesca, o agro e o transporte de mercadorías, tres piares fundamentais do tecido produtivo do país.
O Goberno central aprobou o pasado 30 de xuño en Consello de Ministros un novo paquete de medidas que substitúe a bonificación fiscal por un desconto directo no surtidor. Segundo anunciou o vicepresidente primeiro e ministro de Economía, Carlos Cuerpo, a rebaixa será de 15 céntimos por litro durante xullo, reduciranse a 10 en agosto, a 5 en setembro, e desaparecerán completamente en outubro. Un calendario de retirada progresiva que, lonxe de calmar os ánimos no sector produtivo, agoira un outono de prezos máis altos que antes de calquera axuda.
En termos concretos, a gasolina encarecerá ao redor de 11 céntimos por litro, mentres que o gasóleo subirá uns 5 céntimos, segundo estimacións do mercado. Para un depósito medio de 40 litros de gasolina, o gasto adicional respecto á semana pasada roldaría os 4,40 euros xa en xullo; en agosto subiría a 6,40 euros máis, e en setembro a 8,40 euros. Cando en outubro desaparezan todos os descontos, o incremento por depósito podería superar os 10 euros.
O Goberno incluíu no decreto unha cláusula de emerxencia: se a inflación dos carburantes supera o 15%, volverase activar automaticamente un desconto de 20 céntimos por litro. Ademais, a Comisión Nacional dos Mercados e a Competencia (CNMC) publicará de forma individualizada as estacións de servizo con «comportamentos anómalos», é dicir, aquelas que se aproveiten do cambio para inflar os seus marxes.
A única boa nova para o sector primario e o transporte profesional é que a bonificación específica de 20 céntimos por litro de gasóleo profesional mantense intacta, polo menos ata outubro. Agricultoras, mariscadoras, armadores e transportistas conservan esta axuda directa, a que se engaden 165 millóns de euros adicionais para a compra de fertilizantes no agro.
Malia este parche, o sector pesqueiro galego leva meses nunha situación crítica. As confrarías de pescadores alertaron xa en abril de que o prezo do gasóleo pesqueiro acadara valores que faían inviable a actividade nalgúns portos. Os datos do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación recollían naquel momento prezos medios de 1,097 euros por litro nos postes marítimos da Coruña e de 1,122 en Pontevedra, nun contexto de custos un 70% superiores aos previos á guerra. Embarcacións de pesca semi-industrial chegan a consumir arredor de 3.000 litros de gasóleo ao día, o que supón un gasto de combustible que representa máis da metade do custo operativo total dun barco.
Desde o eido crítico, cómpre subliñar que a decisión do Goberno responde tamén a unha presión de Bruxelas para que as axudas enerxéticas non se articulen mediante reducións do IVA, senón a través de mecanismos directos. Esta mudanza de modelo, aínda que formalmente coherente coa normativa comunitaria, trasada cara ao outono un encarecemento estrutural dos combustibles que afectará desproporcionadamente ás clases traballadoras e ao rural galego, onde a dependencia do vehículo privado e da maquinaria agrícola é moito maior que nas áreas metropolitanas.
A Xunta de Galicia non adoptou até agora ningunha medida complementaria de acompañamento para os sectores máis afectados polo fin das bonificacións fiscais. Mentres o Goberno central retira paulatinamente os apoios enerxéticos, a flota pesqueira galega —a maior de Europa en tonelaxe— o sector agrario e os transportistas que vertebran a economía do país enfróntanse a un segundo semestre de 2026 con custos crecentes e marxes cada vez máis estreitos.
O calendario é claro: en outubro, sen descontos e cun IVA ao 21%, o prezo dos carburantes voltará a niveis que, combinados cunha posible estabilización baixa dos prezos do peixe e os produtos agrarios nos mercados, pode poñer en risco a viabilidade de parte da flota artesanal e das explotacións rurais galegas máis vulnerables. A economía galega, dependente do sector primario e cunha forte compoñente cooperativa, non pode permitirse que o prezo da enerxía actúe como un mecanismo máis de transferencia de renda cara ás grandes corporacións petroleiras.