A máxima instancia xudicial estadounidense rexeita o recurso do Estado español e abre o camiño ao embargo de activos por máis de 2.300 millóns de euros, nun fallo que agrava a incerteza inversora en Galicia.
O Tribunal Supremo dos Estados Unidos asestou este luns un golpe definitivo á estratexia xurídica do Goberno español para evitar o pagamento dos laudos arbitrais derivados dos recortes retroactivos ás primas das enerxías renovables. A máxima instancia xudicial norteamericana rexeitou estudar o recurso presentado polo Reino de España, deixando firme a sentenza do Tribunal de Apelacións do Circuíto do Distrito de Columbia e despexando así o camiño para que as empresas acredoras continúen cos procedementos de execución das indemnizacións en territorio estadounidense.
A decisión era previsible. En maio, o propio Solicitor General —a máxima autoridade xurídica que representa ao goberno federal ante o Supremo— recomendara expresamente que se rexeitase a petición española nunha carta de 28 páxinas. O executivo de Donald Trump argumentou que o Tratado da Carta da Enerxía (TCE) «é inequívoco: España outorgou o seu consentimento incondicional a arbitrar disputas con investidores» doutros estados membros, e que o argumento español sobre os arbitraxes intraeuropeos é «precisamente o tipo de razoamento que a Convención de Viena prohíbe utilizar para eludir obrigas previamente adquiridas».
A débeda acumulada polo Estado español polos litixios polas renovables supera xa os 2.315 millóns de euros, dos cales máis de 550 millóns corresponden a intereses de mora, custos xudiciais e outros gastos derivados do incumprimento continuado dos laudos. En Estados Unidos atópanse en fase de execución sentenzas que suman arredor de 700 millóns de euros. Paralelamente, en Bélxica continúan bloqueados preto de 250 millóns de euros depositados en contas bancarias intervenidas polos acredores. Os demandantes inclúen grandes multinacionais como E.On, EDF ou NextEra, e ao menos 27 resolucións favorables aos investidores permanecen pendentes de pagamento.
O varapau non é illado. España acumulou derrotas xudiciais en Australia, Singapur, Países Baixos e, recentemente, ante o Tribunal Supremo do Reino Unido. Estes recortes foron aprobados durante o goberno de Mariano Rajoy, entre 2010 e 2013, cando o Partido Popular desmantelou retroactivamente as primas que o propio Estado prometera aos investidores en enerxía solar e eólica. O resultado é que España encabeza o ranking mundial de laudos arbitrais pendentes de pagamento, por diante de países como Venezuela ou Rusia.
Para Galicia, esta sentenza chega nun momento especialmente delicado para a transición enerxética. A comunidade xa afronta un escenario de parálise inversora sen precedentes no sector renovable. Segundo datos da Asociación Eólica de Galicia (EGA), máis de 2.500 MW de potencia renovable —que representan uns 6.300 millóns de euros en investimentos comprometidos— permanecen bloqueados por medidas cautelares do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG), malia contar con declaración ambiental favorable e ter sido tramitados e aprobados pola Xunta. O sector estima que esta situación supón a perda de 2.750 empregos ao ano.
Neste contexto de paralización xudicial e burocrática, a nova condena internacional ao Estado español engade outra capa de incerteza regulatoria que afasta o investimento. A EGA alertou de que «a inseguridade e a zozobra xurídicas son tales que as empresas estamos atadas de pés e mans en Galicia». Para 2026 só se prevén 118 MW de nova potencia eólica na comunidade, todos vía repotenciación de parques existentes, moi lonxe dos 415 MW instalados no único ano 2019.
O que está en xogo vai máis alá das cifras dos laudos. A senda de recortes retroactivos inaugurada polo goberno do PP deixou unha ferida na seguridade xurídica que, máis dunha década despois, o Estado aínda non pechou. Mentres os tribunais de medio mundo —EEUU, Reino Unido, Bélxica, Australia, Singapur e Países Baixos— pechan filas na defensa do cumprimento dos laudos arbitrais internacionais, o Goberno español segue sen ofrecer un acordo global que resolva o contencioso.
As consecuencias non son abstractas para o pobo galego. Galicia, que foi pioneira na enerxía eólica en España, encontra dificultades crecentes para atraer investimento nun sector estratéxico para a reindustrialización e a descarbonización da economía. Comunidades como Aragón ou Andalucía, con marcos regulatorios máis estables, concentran hoxe as grandes apostas inversoras en renovables que Galicia perde. A sentenza de Washington é, neste sentido, un espello incómodo: os custos do abandono da seguridade xurídica non os paga só Madrid, págaos tamén a periferia.