Promotores e a Federación Galega da Construción alertan no V Foro Económico de que os atrasos nas licenzas e o exceso regulatorio agravan a crise habitacional.
Galicia vive unha crise silenciosa no mercado da vivenda. Mentres os prezos non deixan de subir e miles de familias non atopan onde vivir a un custo razoable, o ritmo de construción continúa a desplomarse. Os datos son contundentes: en 2025, a comunidade só incorporou 2.720 novas vivendas ao seu parque residencial, pero nese mesmo período o INE contabilizou a constitución de 7.383 novos fogares, case tres veces máis que as casas engadidas. A brecha entre oferta e demanda non para de medrar.
O diagnóstico foi posto enriba da mesa, unha vez máis, no V Foro Económico Español ‘A Galicia que vén’, celebrado a mediados de xuño. Nun coloquio titulado ‘O desafío da vivenda’, a conselleira de Vivenda e Planificación de Infraestruturas, María Martínez Allegue, e o presidente da Federación Galega da Construción e do Clúster da Construción de Galicia, Diego Vázquez Reino, coincidiron en sinalar a burocracia administrativa como un dos principais colos de botella. A propia conselleira foi taxativa: os prazos de espera para as autorizacións e conexións eléctricas son “excesivos”, e sentenciou que “non podemos esperar meses para unha licenza dunha vivenda unifamiliar”.
Os números corroboran a gravidade da situación. Segundo datos do Instituto Galego de Estatística (IGE), en febreiro de 2026 concedéronse só 204 licenzas para novas vivendas, a metade que no mesmo mes do ano anterior, cando se outorgaron 418. É o rexistro mensual máis baixo do último ano. Mentres tanto, a rehabilitación medrou un 55%, o que confirma que o sector se refuxia na reforma ante a dificultade de sacar adiante proxectos desde cero.
O presidente da Asociación de Promotores Inmobiliarios de Pontevedra (Aproin), Javier Garrido, é aínda máis preciso: o principal problema non é a capacidade para construír, senón a dificultade de pór en marcha novos desenvolvementos. Os informes preceptivos de patrimonio, medio ambiente ou costas “poden prolongar durante longos períodos a obtención de licenzas”, ata o punto de que “unha promoción media de entre 15 e 40 vivendas require, como mínimo, tres anos desde que comeza a súa comercialización ata a entrega das chaves”. Esa incerteza, ademais, complica enormemente o acceso á financiación bancaria, xa que os promotores non poden garantir cando chegará a licenza.
As consecuencias recaen sobre as persoas con menos recursos. O prezo da vivenda libre subiu un 13,5% en Galicia no primeiro trimestre de 2026 en relación co mesmo período do ano anterior, seis décimas por riba da media estatal. O aluguer tamén continúa o seu percorrido alcista: o prezo medio nas sete cidades galegas situábase en febreiro en 667 euros mensuais, un 37,8% máis que en 2020. A tensión xa non se limita ás urbes; municipios como Ames, Poio, Arteixo ou Foz presentan subas semellantes ás das capitais, e as vilas costeiras acusan ademais a presión do alugueiro turístico, que absorbe vivendas que antes chegaban ao mercado residencial.
O Goberno galego responde con instrumentos como o II Pacto de Vivenda de Galicia 2026-2030, en vigor desde o 1 de xaneiro, que fixa como obxectivo a construción de 4.000 vivendas públicas cun horizonte de 10.000 en 2030. O pacto inclúe figuras como os PIAs (Proxectos de Interese Autonómico) para crear solo residencial onde o 80% das vivendas terán protección pública, e promove as ECCOM (Entidades de Certificación de Conformidade Municipal), que permitirían a entidades privadas colaborar coa administración local emitindo certificados técnicos equivalentes aos informes municipais. O obxectivo é achegar axilidade a uns concellos sobrecargados e con escasos recursos técnicos.
Sen embargo, desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que a narrativa da ‘desburocratización’ que claman os promotores privados non pode converterse nun pretexto para desmantelar garantías ambientais, patrimoniais ou de planificación urbanística que protexen o territorio e a cidadanía. O problema non é a existencia de normativa, senón a falta de medios humanos e materiais nas administracións locais para tramitar con axilidade. A solución real pasa por dotar de recursos suficientes os concellos, non por transferir funcións de control a entidades privadas de certificación cuxa independencia e rigor están aínda por demostrar.
A vivenda pública anunciada pola Xunta cobre apenas o 20% da demanda de pisos protexidos. Diante diso, voces como as da Plataforma Vivenda Xa reclaman un banco público de vivenda e a mobilización do medio millón de vivendas baleiras que, segundo o INE, existen en Galicia. A desburocratización pode ser necesaria, pero sen ambición pública real, só beneficiará ás promotoras, non á xente.