Un novo real decreto de resiliencia das redes imporá baterías nas antenas e plans de seguridade, cunha implantación gradual ata 2029
O Goberno español anunciou que aprobará antes de finais de 2026 un Real Decreto de Seguridade e Resiliencia das redes e servizos de comunicacións electrónicas que obrigará as operadoras de telecomunicacións a garantir cobertura móbil durante catro horas consecutivas no caso de caída da rede eléctrica. A medida, presentada polo ministro de Transformación Digital e da Función Pública, Óscar López, no encontro DigitalES Summit, afectará ao 75% da poboación do Estado, aínda que a súa implantación será gradual.
Segundo o calendario previsto, no primeiro ano tras a entrada en vigor da norma a obriga aplicarase ao 50% da poboación; no segundo ano, ao 65%; e non será ata o terceiro cando se alcance o obxectivo do 75%. O Goberno xustifica esta gradualidade na necesidade de facilitar o esforzo investidor das empresas —principalmente as grandes operadoras como Telefónica, Orange ou Vodafone—, que deberán instalar baterías nas antenas de telecomunicacións e deseñar novos plans de seguridade e redundancia.
A norma establece ademais distintos niveis de esixencia segundo a criticidade das infraestruturas. As instalacións de nivel intermedio, como os centros de xestión rexional, deberán permanecer operativas polo menos 12 horas sen subministración eléctrica. As de primeiro nivel —os centros de control centralizados cuxa caída podería afectar a todo o Estado— terán a obriga de manter a operatividade durante un mínimo de 24 horas.
Un dos aspectos máis relevantes do decreto é o reforzo das comunicacións de emerxencia. Os centros do 112, servizo esencial do que dependen milleiros de persoas en situacións críticas, veranse especialmente protexidos pola nova regulación. Por primeira vez na normativa española, as operadoras que lles prestan conectividade aos servizos de emerxencia deberán elaborar e presentar plans formais de seguridade e dispoñer de canles alternativas de comunicación, ben mediante varios operadores simultáneos, ben combinando redes móbiles e fixas.
O ámbito de aplicación do decreto alcanzará as operadoras con máis de medio millón de usuarios ou máis de 50 millóns de euros en ingresos, así como os xestores de infraestruturas dixitais críticas: cables submarinos, sistemas satelitais, centros de datos e puntos de intercambio de internet. As redes vinculadas á Seguridade Nacional e á Defensa quedan excluídas.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que esta regulación chega tarde. O apagón masivo do 28 de abril de 2025, que deixou sen luz e sen comunicacións a millóns de persoas en toda a Península Ibérica —incluída Galicia—, evidenciou de forma dramática a fraxilidade das infraestruturas de telecomunicacións ante emerxencias eléctricas. Comunidades rurais e periféricas como as galegas foron das máis prexudicadas, ao quedar illadas durante horas sen posibilidade de contactar cos servizos de emerxencia.
A medida, aínda que necesaria, deixa interrogantes abertas: a implantación gradual podería significar que durante os dous primeiros anos amplias zonas rurais e periféricas —precisamente as máis vulnerables e con menor densidade de poboación— queden fóra da cobertura garantida. Galicia, cunha poboación dispersa en máis de 30.000 entidades de poboación, podería ser das rexións máis afectadas por esta lagoa normativa.
O ministro López enmarcou o decreto na súa aposta pola chamada ‘soberanía tecnológica’, un concepto que, máis aló da retórica, require de investimentos públicos reais e dun control efectivo sobre infraestruturas que hoxe están en mans de grandes corporacións privadas. A pregunta que cómpre formular é se a gradualidade regulatoria non responde máis aos intereses das operadoras ca á urxencia dos dereitos da cidadanía.