A primeira subida de taxas en case tres anos golpea o crédito e as hipotecas variábeis, mentres a inflación enerxética dispara o IPC da zona euro ao 3,2%
O Banco Central Europeo (BCE) decidiu o 11 de xuño de 2026 subir os seus tres tipos de xuro oficiais en 25 puntos básicos, nunha decisión que marca un xiro histórico na política monetaria da zona euro. A facilidade de depósito pasa así ao 2,25%, o tipo principal de refinanciación ao 2,40% e a facilidade marxinal de crédito ao 2,65%, con efectos desde o 17 de xuño. É a primeira alza desde setembro de 2023 e pon fin a case tres anos de estabilidade monetaria.
A causa declarada é a inflación. O IPC da eurozona alcanzou o 3,2% en maio de 2026, o nivel máis alto desde 2023, moi por riba do obxectivo do 2% que persegue a institución presidida por Christine Lagarde. O compoñente enerxético leva o peso da responsabilidade: os prezos da enerxía medran un 10,9% en termos interanuais, impulsados polo conflito bélico en Oriente Próximo, que perturbou os envíos de petróleo a través do estreito de Ormuz. A inflación subxacente, que exclúe alimentos e enerxía, tamén subiu ata o 2,5% en maio, o que desacredita o argumento de que a presión de prezos se limita á enerxía.
As novas proxeccións do Eurosistema prevén que a inflación xeral se sitúe, en media, no 3,0% en 2026, no 2,3% en 2027 e que non regrese ao obxectivo do 2% ata 2028. Ao mesmo tempo, o BCE revisou á baixa as previsións de crecemento: agarda apenas un 0,8% de PIB para a eurozona en 2026 e un 1,2% en 2027. Un panorama que varios analistas xa denominan abertamente estanflación: crecemento feble con inflación persistente.
O impacto desta decisión en Galicia non é abstracto nin afastado. É inmediato e moi concreto. O euríbor a 12 meses —índice de referencia para a inmensa maioría das hipotecas variábeis en España— pechara maio no 2,804% e en xuño oscila arredor do 2,84%, máximos non vistos desde setembro de 2024. Segundo Asufin, a asociación de usuarias e usuarios financeiros, a revisión do euríbor supón xa un aumento de máis de 42 euros mensuais por cada 100.000 euros nunha hipoteca a 25 anos. Nunha hipoteca de 300.000 euros, a cuota mensual podería subir en torno a 120 euros. Para as familias galegas con rendas medianas, este encarecemento non é un dato estatístico: é diñeiro que deixa de ir a alimentación, a gastos de coidado ou a aforro.
Mais o golpe non afecta só ás familias hipotecadas. O crédito empresarial tamén se encarece de forma automática. En Galicia, onde o tecido produtivo se sostén en boa medida sobre pemes dos sectores do mar, do agro, do téxtil, da madeira e da automoción, o acceso ao financiamento é unha cuestión de supervivencia. Cando o BCE sube os tipos, os bancos trasladan ese custo ao crédito que conceden a empresas e particulares. As cooperativas pesqueiras, as empresas conserveiras, as explotacións agropecuarias familiares e os pequenos armadores veranse obrigados a asumir maiores custos financeiros no momento en que máis necesitan investimento para a transición ecolóxica e enerxética.
A decisión do BCE xera ademais un debate de fondo que importa especialmente desde a perspectiva galega e da economía social. Economistas e organizacións sindicais europeas cuestionan que subir tipos sexa a ferramenta adecuada cando a inflación ten orixe nun choque de oferta enerxético e xeopolítico, non nun exceso de demanda. Subir o prezo do diñeiro non baixa o petróleo nin detén a guerra: só encarece a vida de quen pide prestado. Lagarde defendeu a decisión argumentando a necesidade de evitar os chamados “efectos de segunda ronda”, pero a crítica progresista é contundente: o remedio aplícase sobre as costas de quen menos ten culpa da enfermidade.
O mercado desconta xa polo menos outra subida adicional antes de que remate 2026, o que podería levar o euríbor por riba do 3%. A próxima reunión do Consello de Goberno do BCE está fixada para o 23 de xullo. Entretanto, os bancos xa comezaron a revisar ao alza as condicións das novas hipotecas fixas, e a chamada guerra hipotecaria que beneficiara as familias nos últimos meses vai enfriándose sen contemplacións.
Galicia, cunha economía que depende de sectores intensivos en enerxía e con amplas capas de poboación rural e traballadora con rendas baixas ou medias, é especialmente vulnerábel neste ciclo. O BCE elixiu protexer a estabilidade de prezos a longo prazo. Quen paga o prezo a curto prazo son as familias endebedadas, as pemes sen marxe financeiro e as cooperativas que apostaron por investir no futuro produtivo do país.