O plan quinquenal 2026-2030 busca elevar a facturación do sector ata 2.650 M€ e crear 200 entidades activas, con foco en recursos mariños, saúde, bioeconomía e agroalimentación
O Consello da Xunta aprobou este luns a Estratexia da Biotecnoloxía de Galicia 2026-2030, un plan quinquenal dotado con 805 millóns de euros —un 20% máis que o período anterior— co que o goberno autonómico pretende posicionar o sector biotecnolóxico galego como referente europeo. O anuncio foi feito polo presidente Alfonso Rueda en Santiago de Compostela, nun acto que reuniu representantes de universidades, clústeres e empresas do sector.
Do total do investimento previsto, 572 millóns de euros —o 71%— corresponden a fondos públicos, mentres que os restantes 233 millóns agárdase que procedan de capital privado. Esta estrutura de financiamento, maioritariamente sustentada en recursos públicos, pon sobre a mesa unha cuestión de fondo que o plan non resolve: a dependencia do sector respecto dos orzamentos da administración e a dificultade para atraer investimento privado autónomo nun contexto en que a iniciativa pública segue a ser o principal motor.
Entre os obxectivos cuantificables, a estratexia fixa aumentar nun 30% a facturación do sector, que pasaría dos actuais 2.000 millóns de euros a 2.650 millóns en 2030, e elevar o número de entidades activas das 162 actuais ata as 200. Segundo a Xunta, iso situaría Galicia como segunda comunidade máis emprendedora en biotecnoloxía tras Cataluña. Na actualidade, o sector emprega a 5.693 persoas e conta con 1.398 investigadoras e investigadores a xornada completa.
O plan articúlase arredor de catro subsectores estratéxicos que reflicten as fortalezas produtivas e científicas do país: recursos mariños e economía azul, saúde e farmacia, bioeconomía e sustentabilidade forestal, e agroalimentación e foodtech. A elección destes eixes non é casual: responde ás capacidades instaladas en Galicia tras dúas décadas de investimento en I+D+i e sitúa sectores tradicionais —como a pesca, o monte ou a industria alimentaria— no centro da transición cara a unha economía baseada no coñecemento.
Un elemento destacado do plan é a integración da intelixencia artificial a través da denominada factoría 1HealthAI, que Galicia acollerá como un dos 19 nodos europeos desta tecnoloxía. Especializada en saúde humana, animal e ambiental, esta infraestrutura estará operativa en 2028 e actuará, segundo a Xunta, como eixe tractor para aplicar supercomputación e IA aos subsectores biotecnolóxicos galegos. O proceso de contratación dos primeiros perfís profesionais xa se iniciou.
O plan inclúe tamén, por primeira vez, unha convocatoria de axudas específica para proxectos de I+D biotecnolóxicos, orientada a fomentar a cooperación entre pemes e axentes do sistema de innovación. O seu lanzamento está previsto para o outono de 2026. O IGAPE, pola súa banda, porá en marcha unha Business Factory ou aceleradora especializada no sector.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre sinalar que, malia o discurso sobre a participación de 125 representantes do ecosistema no proceso de elaboración, o documento segue sendo unha estratexia deseñada dende arriba, cunha presenza aínda limitada de cooperativas, entidades de economía social e pequenas empresas rurais nas estruturas de gobernanza. O eixo transversal de gobernanza incluído no plan deberá demostrar na práctica que é quen de garantir un reparto equitativo dos beneficios económicos xerados e que non se limita a consolidar posicións de grandes actores xa establecidos.
Tampouco o plan entra en profundidade nas condicións laborais das persoas investigadoras nin nos mecanismos para frear a fuga de talento, un problema estrutural que afecta especialmente ás mulleres científicas en etapas de consolidación da carreira.
A estratexia aprobada é a terceira dende 2016. A primeira (2016-2020) mobilizou 262 millóns; a segunda (2021-2025), 670 millóns. O salto orzamentario é notable, mais a rendición de contas sobre o impacto real deses investimentos anteriores segue sendo unha asignatura pendente.