O primeiro informe social da Comisión Europea revela unha caída do 15% no emprego pesqueiro entre 2017 e 2023, con salarios moi por baixo da media comunitaria

A Comisión Europea publicou esta semana o primeiro informe social anual sobre os sectores da pesca, a acuicultura e o procesado de produtos do mar, un documento elaborado polo Comité Científico, Técnico e Económico da Pesca (STECF) que cobre o período 2017-2023 e que ofrece un diagnóstico preocupante para un sector estratéxico para Galicia e para o conxunto do litoral europeo.

Segundo os datos recollidos no informe, en 2023 os tres sectores empregaban en total a 298.831 persoas na Unión Europea. Delas, o 40% traballaba directamente na pesca extractiva, mentres que o 37% facíao no procesado e o 23% restante na acuicultura. Porén, a tendencia xeral é negativa: o emprego no sector pesqueiro caeu un 15% no período analizado, e o emprego a tempo completo chegou a reducirse un 25%, o que apunta a unha precarización crecente das condicións laborais, con maior peso do traballo a tempo parcial e estacional.

España figura entre os países con maior concentración de emprego pesqueiro da UE, xunto con Grecia, Francia, Italia e Portugal, o que converte este informe nun documento de referencia obrigada para as administracións e os axentes sociais galegos. De feito, España é tamén un dos países con maior dependencia de traballadores non nacionais en determinados segmentos da frota, especialmente na pesca de gran altura e na frota de longa distancia.

**Salarios baixos e condicións de traballo deficientes**

Unha das conclusións máis reveladoras do informe é a relativa aos salarios. O custo laboral medio por traballador equivalente a tempo completo no sector pesqueiro foi de 29.447 euros en 2023, menos da metade da media europea, fixada en 61.541 euros. Ademais, este nivel salarial está por baixo da media nacional en 16 dos 22 países costeiros da UE analizados, o que evidencia a precariedade estrutural que sofre o sector.

A esta situación súmase un incremento preocupante dos accidentes laborais. Os sinistros rexistrados en embarcacións de bandeira europea multiplicáronse por seis entre 2011 e 2023, pasando de 106 a 663, antes de estabilizarse ao redor dos 600 anuais. Os buques de menor tamaño, entre 0 e 12 metros, e os de tamaño intermedio, entre 24 e 45 metros, son os máis afectados, o que apunta á necesidade urxente de mellorar as condicións de seguridade na frota artesanal e de baixura, moi presente nas costas galegas.

**Envellecemento e falta de relevo xeracional**

O informe tamén alerta sobre a demografía do sector. O 50% dos traballadores ten entre 40 e 64 anos na maioría dos países, e a porcentaxe de pescadores menores de 40 anos pasou do 31% ao 26% entre 2017 e 2023. Esta tendencia ao envellecemento, combinada coa caída do emprego e a baixa retribución, xera un escenario de difícil relevo xeracional que pon en risco a continuidade das comunidades pesqueiras tradicionais.

**As mulleres, invisibles nas estatísticas**

O informe recoñece explicitamente que as mulleres representan menos do 5% do emprego oficial no sector pesqueiro, mais sinala que a súa contribución real está claramente infrarrepresentada nas estatísticas oficiais. As mariscadoras, as redeiras e as traballadoras na pesca de baixura realizan tarefas esenciais que os sistemas de recollida de datos non capturan correctamente, un déficit que o propio informe compromete a subsanar nas próximas edicións.

**Un diagnóstico que esixe resposta política**

O documento da Comisión Europea chega nun momento en que a revisión da Política Pesqueira Común (PPC) está sobre a mesa e en que as comunidades costeiras galegas reclaman maior protección social, mellores condicións laborais e un recoñecemento real da pesca como sector estratéxico. Os datos deste informe non fan máis que confirmar o que organizacións de pescadores, confrarías e sindicatos galegos levan anos denunciando: o sector precisa dun cambio de modelo que garanta a súa viabilidade social e económica, con salarios dignos, seguridade laboral e políticas activas de incorporación de xente nova e de mulleres ao traballo no mar.

A Comisión Europea anunciou que este informe social pasará a ter carácter anual e que os datos recollidos servirán de base para futuras avaliacións da PPC e para o deseño de políticas sectoriais máis axustadas á realidade social dos traballadores e traballadoras do mar.