A nova orde da Consellería do Mar, publicada no DOG, baixa de 50 a 23 horas lectivas a formación básica e elimina barreiras de idade e burocracia para acceder ás titulacións do mar.
O sector pesqueiro galego leva anos denunciando a dificultade para incorporar novas tripulacións a bordo. A escaseza de man de obra cualificada e as trabas administrativas para obter as titulacións profesionais foron identificadas como dous dos principais obstáculos para garantir o relevo xeracional nunha actividade estratéxica para a economía e a identidade de Galicia. Nun intento de dar resposta a esta realidade, a Consellería do Mar, que dirixe Marta Villaverde, publicou este luns no Diario Oficial de Galicia (DOG) unha nova orde que reforma en profundidade o marco regulador das titulacións de mariñeiro pescador, patrón local de pesca e patrón costeiro polivalente.
A medida máis salientable da nova regulación é a redución drástica da duración do curso de mariñeiro pescador: de 50 horas lectivas pásase a tan só 23, divididas en 15 de formación teórica e 8 de contidos prácticos. Con este cambio, Galicia equipárase ao resto das comunidades autónomas do Estado, xa que até agora era o territorio con maior carga horaria, o que situaba os profesionais galegos nunha posición de desventaxe competitiva ao tardar máis en obter un título con validez idéntica en todo o Estado.
A reforma tamén elimina a esixencia de idade mínima para matricularse nos cursos e probas libres. Até agora, requiríanse 16 anos para o curso de mariñeiro pescador e 18 para os de patrón local e patrón costeiro polivalente. A partir de agora, as persoas interesadas poderán inscribirse con anticipación, sendo o cumprimento da idade legalmente esixida requisito só no momento do exame ou proba de aptitude, que dá acceso á tarxeta profesional. O obxectivo declarado é captar persoas novas antes de que opten por outras saídas laborais.
Outra das novidades relevantes afecta á simplificación burocrática. Suprímese a obrigatoriedade de achegar certificados de alfabetización ou ensinanzas básicas para acceder ao título de mariñeiro pescador, substituíndo esa documentación por unha simple declaración responsable no formulario de inscrición. Ademais, para facilitar a regularización laboral de traballadores estranxeiros, permítese formalizar a matrícula con pasaporte nos casos en que o solicitante aínda non dispoña de número de identificación de estranxeiro (NIE).
No plano da oferta formativa, a nova orde distingue con claridade dúas vías: os cursos impartidos nos centros públicos dependentes da Consellería do Mar e os organizados por entidades públicas ou privadas autorizadas pola Dirección Xeral de Desenvolvemento Pesqueiro. O texto abre ademais a porta á teleformación, con controis de rendemento do alumnado, e resolve un baleiro legal ao fixar as titulacións esixidas ao profesorado externo, que deberá acreditar atribucións superiores ao nivel que imparta ou contar con titulación universitaria en estudos da mariña civil.
A reforma normativa non está exenta de lecturas críticas. Desde perspectivas sindicais e sociais do sector pódese cuestionar se reducir á metade as horas de formación para unha actividade de alto risco, como é o traballo a bordo de embarcacións pesqueiras, garante suficientemente a seguridade das tripulacións. A presión por acelerar a incorporación de man de obra non debería traducirse nunha merma na calidade da formación nin nun abaratamento das condicións de acceso a expensas da seguridade dos traballadores e traballadoras do mar.
Tamén cómpre sinalar que, malia a eliminación de certas barreiras formais, a fonda crise de relevo xeracional no sector pesqueiro galego ten raíces estruturais que van máis aló da regulación dos cursos: as condicións laborais, a precariedade salarial, a incerteza sobre o futuro dos recursos pesqueiros e a falta de políticas activas de conciliación e igualdade de xénero seguen a ser factores determinantes na escasa atracción de vocacións cara ao mar.
A nova orde entra en vigor coa súa publicación no DOG e substitúe a regulación de 2014, que estivo en vixencia durante case doce anos.