O informe anual do sector ferroviario amosa que a competencia reduciu billetes ata un 50 % nalgúns corredores, pero a nosa comunidade aínda non se beneficia plenamente destas vantaxes.

A liberalización do transporte ferroviario de alta velocidade en España comezou a dar os seus froitos en 2025. Segundo o Informe anual do sector ferroviario, o número de viaxeiros nestes servizos duplicouse desde 2019, pasando a 44,5 millóns, un 12 % máis que no ano anterior. A entrada de novos operadores como Ouigo nos corredores do Sur provocou unha baixada media de prezos do 12 % no último ano, e de ata un 50 % en termos reais no traxecto Madrid-Valencia desde a apertura á competencia.

Os datos son alentadores para os usuarios, pero ocultan unha realidade desigual. A maior parte destes corredores de alta velocidade concentráronse no eixo Madrid-cidades andaluzas e levantinas, deixando fóra a Galicia, que aínda agarda a completación da súa rede e a posibilidade real de gozar de mellores conexións e prezos competitivos. Mentres en Madrid-Barcelona os viaxeiros diminuíron un 1,7 %, noutros corredores medraron entre un 10 e un 14 %, demostrando que a competencia, cando chega, move a demanda.

O reto da conectividade galega

Galicia atópase nunha situación paradoxal. Conta cunha liña de alta velocidade en funcionamento entre Ourense e Santiago, pero a súa extensión a Vigo e A Coruña aínda está en obras. Isto significa que a maioría dos galegos e galegas non teñen acceso directo a eses corredores competitivos. A ausencia de competencia real na alta velocidade galega implica que os prezos se mantenden máis altos e que as opcións de viaxe son máis limitadas. Para unha comunidade que depende da súa conexión co resto da península e de Europa, este atraso é un handicap competitivo notable, tanto para o turismo como para os negocios.

Ademais, o informe sinala que o tren gañou cuota ao avión nos traxectos de alta velocidade, chegando ao 83,1 % no Madrid-Barcelona. Se Galicia dispuxese dunha rede completada e competitiva, é probable que tamén puidese rexistrar unha转移 significativa de pasaxeiros desde o transporte aéreo ou por estrada, co correspondente beneficio ambiental e de seguridade viaria.

Recuperación das mercadorías

O sector do transporte ferroviario de mercadorías tamén amosou sinais de recuperación en 2025, crecendo un 7 % en toneladas quilómetro netas tras dous anos de fortes caídas. Este dato é especialmente relevante para Galicia, cunha potente industria e uns portos estratéxicos como os de Vigo e A Coruña. O crecemento do transporte por tren de mercadorías pode axudar a reducir a dependencia do camión e a diminuír a pegada de carbono loxística da comunidade.

Con todo, a cuota de mercado de Renfe Mercancías baixou ata o 35 %, menos da metade que tiña en 2011. A liberalización neste ámbito tamén está a permitir a entrada de novos operadores privados, o que pode supor máis opcións e mellores servizos para as empresas galegas que dependen do transporte ferroviario de longa distancia para exportar os seus produtos.

O futuro: investimento e competencia

A lección que se desprenden dos datos nacionais é clara: a competencia reduce prezos e aumenta a demanda, pero só cando hai unha infraestrutura adecuada que a soporte. Para que Galicia poida beneficiarse plenamente destas tendencias, é imprescindible acelerar as obras da alta velocidade e completar as conexións co resto da rede estatal. Ademais, a futura liberalización dos servizos de Media Distancia, onde os viaxeiros en convencional caeron un 11 %, podería ser unha oportunidade para mellorar a mobilidade interior galega, sempre que se garanta un servizo público de calidade e accesible.

A política de investimento en infraestruturas do Goberno central e da Xunta de Galicia terá que ter en conta estes datos. Non se trata só de construir vías, senón de crear un ecosistema ferroviario competitivo que beneficie á cidadanía, ás empresas e ao medio ambiente. O camiño está marcado pola experiencia doutras comunidades; agora toca asegurarse de que Galicia non quede de novo á marxe do progreso na mobilidade sostible.