O Consello Interterritorial coordina o acceso a 66 terapias avanzadas e fármacos de alto impacto económico, coa comunidade de orixe asumindo a financiación
O Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde (SNS) aprobou un protocolo común para coordinar entre comunidades autónomas o acceso a tratamentos farmacéuticos de alta complexidade, unha medida que terá impacto directo na xestión sanitaria galega e na carteira de servizos do Sergas. O acordo, adoptado o pasado 10 de xullo, afecta inicialmente a 66 tratamentos xa incluídos na carteira común do SNS: 12 terapias avanzadas —baseadas en xenes, células ou tecidos— e 54 medicamentos cun custo igual ou superior a 80.000 euros por paciente e ano.
O protocolo establece un circuíto de coordinación entre os hospitais e as comunidades autónomas de orixe e destino, con Galicia na posición de comunidade que tanto pode enviar pacientes a centros de referencia doutros territorios como recibir casos procedentes do exterior. A norma xeral fixa que a comunidade autónoma de orixe do paciente será a responsable de financiar o tratamento, mesmo cando este se administre nun centro situado fóra do seu territorio. Este principio, en aparencia equitativo, pode supor unha presión orzamentaria significativa para o Sergas, dado que Galicia conta cunha poboación envellecida con maior prevalencia de patoloxías crónicas complexas.
Desde o punto de vista da equidade territorial, o protocolo busca garantir que calquera persoa, independentemente de onde resida, teña acceso ás terapias máis innovadoras. Non obstante, organizacións do ámbito da saúde pública alertan de que a mera coordinación administrativa non resolve os déficits estruturais de persoal sanitario e de infraestrutura que afectan especialmente ás zonas rurais e ao interior de Galicia, onde o acceso a centros de alta especialización xa resulta complexo.
O protocolo tamén introduce o principio de atención próxima: sempre que sexa posible, a prescrición, dispensación e administración dos medicamentos realizarase na comunidade de orixe do paciente, reducindo desprazamentos que, no caso galego, implican con frecuencia longas distancias e custos económicos e persoais elevados para as familias. Para os tratamentos crónicos, prevese ademais un modelo de seguimento compartido entre o hospital de referencia e o de orixe, con polo menos unha valoración anual por parte do centro especializado.
A nivel tecnolóxico, o acordo contempla no curto prazo o uso de formularios estandarizados con garantías de anonimización, e a medio e longo prazo a construción dunha plataforma dixital común para xestionar estas solicitudes a escala estatal. A Comisión Interministerial de Prezos dos Medicamentos será a encargada de propor a incorporación de novos fármacos ao listado, que terá carácter dinámico.
Desde unha perspectiva crítica, cómpre subliñar que a aprobación deste protocolo non vai acompañada, polo momento, de compromisos orzamentarios concretos nin de mecanismos de control que garantan que as comunidades con menor capacidade de gasto —como Galicia, cun financiamento autonómico historicamente insuficiente segundo reivindica o nacionalismo galego— poidan facer fronte ao custo de tratamentos que superan os 80.000 euros anuais por paciente. A equidade real require non só coordinación, senón tamén recursos, e esa discusión fica pendente.