O Indicador CEPYME alerta de que os custos laborais creceron un 4,3% anual desde 2021, triplicando o ritmo prepandemia, e que os concursos de acredores baten récords históricos.
O tecido das pequenas e medianas empresas españolas afronta un escenario de estancamento estrutural marcado polo disparo dos custos operativos, segundo o informe ‘Indicador CEPYME sobre a Situación da Peme’ correspondente ao segundo semestre de 2025, presentado esta semana en Barcelona na sede de Foment del Treball. O documento, elaborado pola Confederación Española da Pequena e Mediana Empresa, ofrece un diagnóstico preocupante que, malia referirse ao conxunto do Estado, ten implicacións directas para o empresariado galego, maioritariamente conformado por microempresas e pequenas empresas de carácter familiar.
Os datos son contundentes: desde o primeiro trimestre de 2021 ata finais de 2025, os custos operativos acumularon un incremento do 25% respecto de 2019, e os custos laborais creceron a un ritmo medio anual do 4,3%, moi por riba do 0,8% rexistrado nos catro anos anteriores á pandemia. O impacto é especialmente intenso nas empresas de menor tamaño: as microempresas acumularon un aumento do 29% nos custos laborais fronte ao 23,4% das medianas, cunha diferenza de máis de cinco puntos porcentuais.
O informe sinala ao salario mínimo interprofesional como un dos principais factores de presión. Entre 2016 e 2026, o SMI aumentou un 86%, cunha taxa de crecemento anual acumulado do 6,4%. Lonxe de ser lida con neutralidade, esta evidencia require matices: o incremento salarial é unha medida de xustiza necesaria para as persoas traballadoras con menores ingresos, mais o informe de CEPYME pon o foco en que as empresas de menor tamaño —cuxa estrutura salarial está máis próxima ao salario mínimo— son as que cargan de forma desproporcionada con ese esforzo, mentres as grandes corporacións absorben mellor os incrementos grazas ás súas economías de escala.
En Galicia, onde o tecido produtivo está conformado en máis dun 95% por microempresas e pequenas empresas —moitas delas nos sectores da conserva, a pesca, a madeira, a construción, o comercio de proximidade e a hostalería—, esta presión ten consecuencias especialmente severas. A escasa marxe financeira destas unidades produtivas fai que calquera tensión de custos poida derivar rapidamente en situacións de insolvencia.
Os datos sobre os concursos de acredores confirman ese deterioro: no cuarto trimestre de 2025 rexistráronse 3.212 concursos de pemes e autónomas no conxunto do Estado, un 15% máis que no mesmo período do ano anterior e un dos datos máis elevados da serie histórica. Un sinal de alarma que o movemento cooperativo e os defensores da economía social deben ter en conta á hora de deseñar alternativas de gobernanza empresarial máis resistentes.
No capítulo do emprego, a situación tampouco é alentadora para as empresas máis pequenas. O emprego nas pemes medrou un 1,8% en taxa interanual no cuarto trimestre de 2025, pero as microempresas encadearon doce trimestres con incrementos inferiores ao 0,9%. Deste xeito, para crear un único posto de traballo nese segmento, foron necesarias 24 microempresas, fronte aos 281 empregos medios que xerou cada gran empresa no mesmo período. Esta asimetría evidencia como o modelo de concentración empresarial favorece ás grandes corporacións en detrimento do tecido produtivo de proximidade.
A productividade das pemes medrou un 3,1% interanual, pero ese avance resulta insuficiente para compensar o disparo dos custos. Desde 2015, o custo laboral nas pemes aumentou un 26,3% mentres a produtividade por persoa asalariada só o fixo un 6,2%. O resultado é un deterioro acumulado da competitividade e unha rentabilidade que aínda non recuperou os niveis previos á pandemia.
Desde O Xornal Económico de Galicia consideramos que a resposta a esta situación non pode consistir unicamente en desregulación laboral ou rebaixas fiscais para as empresas, como reclaman as organizacións patronais. O desafío real é construír un marco económico que garanta dereitos laborais dignas, incentive a transformación do tecido produtivo cara a modelos cooperativos e de economía circular, e apoie con recursos públicos reais as empresas galegas que apostan pola innovación, a sustentabilidade e o arraigo territorial. A Xunta de Galicia e o IGAPE teñen aí un papel fundamental que non pode seguir supeditado aos intereses das grandes corporacións.