España segue entre as economías da UE con débeda superior ao 100% do PIB, mentres o organismo fiscal independente proxecta un repunte do endebedamento a partir de mediados da próxima década
A Autoridade Independente de Responsabilidade Fiscal (AIReF) publicou un novo Monitor da Débeda que analiza a evolución recente das finanzas públicas españolas e lanza advertencias sobre a sustentabilidade a longo prazo, nun contexto marcado polo incremento do gasto en defensa, a presión inflacionaria e o peso crecente do envellecemento da poboación.
Segundo o informe, a débeda pública española situouse no 101,6% do PIB no primeiro trimestre de 2026, o que supón unha redución de 1,7 puntos porcentuais respecto ao mesmo período do ano anterior. Desde o máximo acadado no primeiro trimestre de 2021, a ratio caeu 22,6 puntos en termos acumulados, aínda que segue estando catro puntos por riba do nivel prepandémico. En termos nominais, o volume de débeda alcanzou os 1,736 billóns de euros en abril de 2026.
A AIReF proxecta que a débeda pública descenderá ata o 99,9% do PIB en 2026, continuando unha senda de redución gradual a medio prazo. Non obstante, o organismo advirte con claridade que esta tendencia se inverterá a partir de mediados da próxima década: o envellecemento da poboación, o aumento do gasto en intereses e o menor crecemento potencial voltarán a impulsar o endebedamento á alza. Para 2050, a análise de sensibilidade da AIReF sitúa a débeda nunha franxa de entre o 111% e o 137% do PIB, dependendo da evolución de variables como o crecemento económico ou os tipos de xuro.
**Custos financeiros ao alza e incerteza no contexto global**
O Monitor tamén examina o cambio no contexto macroeconómico e financeiro dos últimos meses. O repunte da inflación desde febreiro de 2026, nunha contorna marcada polo conflito en Irán e as perturbacións no Estreito de Ormuz, levou ao Banco Central Europeo a deter o proceso de afrouxamento monetario iniciado en 2024 e a subir os tipos de xuro oficiais en xuño. Esta viraxe trasladouse aos mercados financeiros, elevando as rendibilidades da débeda soberana en toda Europa.
En España, o impacto sobre o custo medio da débeda é aínda moderado grazas ao longo prazo medio de vencemento da carteira. Con todo, a AIReF estima que o gasto en intereses acadará o 2,5% do PIB tanto en 2026 como en 2027, o que implica un incremento substancial da presión sobre as contas públicas.
**A trampa da cláusula de escape para defensa**
Dende unha perspectiva crítica, un dos elementos máis relevantes do informe é a análise do uso da cláusula de escape nacional vinculada ao gasto en defensa, que permite certa flexibilidade temporal no cumprimento da senda de gasto neto. A AIReF lembra que este mecanismo non elimina a obrigación de preservar a sustentabilidade da débeda a medio prazo, e recolle a advertencia do Consello Fiscal Europeo sobre os riscos de extender esta cláusula tamén ao gasto en seguridade enerxética, nun contexto de escasa marxe para políticas fiscais expansivas e con presión inflacionaria aínda presente.
A Comisión Europea sinala que España cumpriu a senda de gasto neto en 2025, mais identifica un risco de desvío en 2026. A desviación acumulada, logo de aplicar a flexibilidade asociada á defensa, situaríase no 0,4% do PIB segundo a Comisión e no 0,6% segundo a AIReF.
**Desigualdade territorial na débeda autonómica**
O informe analiza tamén a situación da débeda das comunidades autónomas, cuxa ratio se situou no 20,3% do PIB no primeiro trimestre de 2026. Doce das dezasete comunidades seguen por riba do nivel de referencia do 13% do PIB establecido pola normativa de estabilidade. Ademais, persisten diferenzas superiores a 30 puntos do PIB entre a comunidade máis endebedada e a de menor nivel de débeda, o que pon de manifesto as profundas asimetrías territoriais no sistema de financiamento autonómico.
A AIReF proxecta unha redución gradual da débeda autonómica ata o 12,5% do PIB en 2040 nun escenario sen cambios de política, aínda que o ritmo de axuste será moi heteroxéneo: algunhas comunidades chegarán ao nivel de referencia antes de finais da próxima década, mentres que outras non o farán antes de 2050.
Este diagnóstico sobre as desigualdades autonómicas é especialmente relevante para Galicia, comunidade que deberá afrontar os efectos combinados do envellecemento demográfico, a menor capacidade de crecemento potencial e as limitacións impostas polo marco fiscal europeo, nun contexto no que a soberanía fiscal dos territorios segue condicionada polas decisións tomadas en Madrid e Bruxelas.