O Fondo de Modernización, financiado polo mercado de carbono europeo, destina 81,4 millóns a Portugal e acumula 23.200 millóns desde 2021
A Comisión Europea e o Banco Europeo de Investimentos (BEI) anunciaron un novo desembolso de 2.500 millóns de euros do Fondo de Modernización para financiar 51 proxectos de transición enerxética en once Estados membros da Unión Europea. Entre os países beneficiarios figura Portugal, que recibirá 81,4 millóns de euros destinados a programas de eficiencia enerxética en edificios públicos, o que ten unha incidencia directa no contorno da Eurorregión Galicia-Norte de Portugal.
O Fondo de Modernización está financiado polos ingresos xerados pola poxa de dereitos de emisión no marco do Sistema de Comercio de Emisións da UE (EU ETS), o que converte as empresas contaminantes nas financiadoras indirectas desta transición verde. Desde a súa posta en marcha en xaneiro de 2021, o mecanismo acumula un total de 23.200 millóns de euros distribuídos entre os países membros con menor renda, aqueles cun produto interior bruto per cápita inferior ao 75% da media comunitaria no período 2016-2018.
Os principais receptores desta rolda son Romanía (636,9 millóns), Hungría (552,3 millóns) e Chequia (516,8 millóns). Completan a lista Estonia (44,8 millóns), Grecia (233,9 millóns), Croacia (109 millóns), Letonia (40 millóns), Lituania (169 millóns), Polonia (180 millóns), Eslovenia (20,2 millóns) e Portugal.
Os 51 proxectos seleccionados abarcan ámbitos como a xeración de enerxía renovable, o almacenamento enerxético, a modernización de redes eléctricas e a mellora da eficiencia en sectores industriais e residenciais. Entre os exemplos máis destacados figuran a substitución de autobuses diésel por vehículos eléctricos en Letonia e Estonia, a xeotermal para calefacción de distrito en Croacia, ou a dixitalización das redes eléctricas en Hungría.
Desde unha perspectiva crítica, o Fondo de Modernización representa un instrumento de solidariedade enerxética que redistribúe recursos desde as economías máis desenvolvidas cara ás periféricas, algo que podería inspirar mecanismos similares dentro do Estado español en beneficio de territorios como Galicia, que aínda depende de fontes enerxéticas tradicionais e carece de instrumentos propios de financiamento verde a esta escala.
A participación de Portugal neste mecanismo —cunha fronteira viva e interdependente con Galicia— é especialmente relevante para a Eurorregión. Os investimentos en eficiencia de edificios públicos portugueses teñen efectos de arrastre sobre empresas construtoras e subministradoras de materiais do sur de Galicia, un sector que atravesa dificultades de reconversión cara a modelos máis sostibles.
O Fondo complementa outros instrumentos europeos como a política de cohesión, o Mecanismo de Recuperación e Resiliencia e o Fondo de Transición Xusta, e aliñase co Plan REPowerEU e co paquete lexislativo Fit for 55. O próximo prazo para que os Estados membros presenten novas propostas de investimento é o 11 de agosto de 2026 para proxectos non prioritarios e o 8 de setembro de 2026 para proxectos prioritarios, que representan máis do 90% da carteira total do Fondo.