O proxecto Pescrap, financiado pola Fundación Biodiversidad e a UE, deseñará un modelo de responsabilidade ampliada do produtor para o sector pesqueiro galego

O sector pesqueiro galego dá un paso cara á economía circular coa posta en marcha do proxecto Pescrap, unha iniciativa que busca resolver un dos problemas estruturais máis silenciados da actividade mariña: a acumulación de redes, cabos e aparellos de pesca ao final da súa vida útil, materiais que con demasiada frecuencia rematan convertidos en lixo mariño, con graves consecuencias para os ecosistemas costeiros e oceánicos.

A Universidade de Vigo, a través do grupo de investigación Post-Growth Innovation Lab, é un dos socios clave deste proxecto liderado pola Fundación para la Economía Circular, xunto ao Instituto Tecnológico del Plástico (Aimplas) e a asociación Vertidos Cero. O proxecto conta co respaldo económico da Fundación Biodiversidad, do Ministerio para la Transición Ecológica y Reto Demográfico, e está cofinanciado pola Unión Europea a través do Fondo Europeo Marítimo, de Pesca e Acuicultura (FEMPA), no marco do Programa Pleamar.

A xornada de presentación celebrouse este xoves no edificio Redeiras de Vigo, un espazo simbólico que acolle empresas ligadas ao mar, e contou coa presenza do vicerreitor de Transferencia, Innovación e Impacto Social da UVigo, Rafael Comesaña, e do director xeral de Pesca, Acuicultura e Innovación Tecnolóxica da Xunta de Galicia, Isaac Rosón, entre outras personalidades.

**Un modelo de responsabilidade que implica a toda a cadea**

O corazón técnico de Pescrap é o deseño dun sistema de Responsabilidade Ampliada do Produtor (RAP) específico para as artes e aparellos de pesca, un mecanismo que obriga aos fabricantes e distribuidores a facerse cargo da xestión dos residuos que xeran os seus produtos ao final do seu ciclo de vida. Este modelo, amplamente estendido noutros sectores como o electrónico ou o farmacéutico, non existía ata agora no sector pesqueiro en España.

Segundo o equipo do Post-Growth Innovation Lab, coordinado polo investigador principal Mario Pansera, o obxectivo é elaborar “unha folla de ruta para deseñar un plan de xestión de residuos da pesca” que sexa “colectivo, escalable e replicable”, en liña coa normativa europea e estatal vixente. A participación de Cristina Míguez, Susana Bastón, Cristina Vázquez e Brais Suárez completa o equipo da universidade vigués.

**Da análise á proba piloto nos portos**

O proxecto, que se estenderá ata o ano 2028, contempla varias fases de traballo. Nunha primeira etapa realizarase unha análise técnica e normativa do marco legal existente, identificaranse boas prácticas internacionais e entrevistarase a actores clave do sector. A continuación, desenvolverase un estudo de mercado que cuantifique os volumes de redes e aparellos descartados anualmente, así como un mapeado dos axentes implicados na cadea de valor.

Unha das actuacións máis esperadas é a realización dunha proba piloto do modelo nun porto aínda por determinar. Os investigadores da UVigo indicaron que “aínda non está decidido onde será ese piloto, pero de facelo en Galicia colaboraremos na coordinación cos axentes locais pertinentes”, o que abre a posibilidade de que a comunidade autónoma se converta en territorio de referencia para a implantación deste sistema a nivel estatal.

**Economía circular ao servizo do mar e das comunidades pesqueiras**

Máis alá do valor ambiental, Pescrap pretende demostrar que a xestión sostible dos residuos pesqueiros pode ser economicamente viable e socialmente beneficiosa para as comunidades mariñeiras. A iniciativa prevé xornadas de participación con confrarías, administracións, ONG e entidades de xestión de residuos, así como a elaboración de materiais técnicos en acceso aberto, incluída unha guía de implantación do sistema.

Galicia, como primeira potencia pesqueira do Estado español e unha das máis importantes da Unión Europea, ten un papel central neste debate. A aposta por modelos de xestión colectiva e participativa dos residuos mariños representa unha oportunidade para que o sector pesqueiro galego lidere a transición cara a unha actividade máis responsable ambientalmente, sen que iso supoña trasladar a carga económica ás traballadoras e traballadores do mar, senón distribuíla de forma xusta ao longo de toda a cadea de valor.