O presidente da Xunta esixe un mecanismo de cogobernanza que garanta a participación das rexións nos Plans de Cooperación Nacional e Rexional da UE
O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, reclamou este luns ante a comisión mixta Congreso-Senado para a Unión Europea a creación dun mecanismo de cooperación específico entre o Estado central e as comunidades autónomas para a elaboración dos futuros Plans de Cooperación Nacional e Rexional (PCNR), o instrumento estrela que propón a Comisión Europea para xestionar o novo Marco Financeiro Plurianual (MFP) 2028-2034.
Rueda compareceu na cámara en calidade de ex-presidente da delegación española no Comité das Rexións (CdR), cargo que ostentou durante algo máis dun ano e que trasladou en maio ao presidente de Aragón. A súa intervención abriu un debate de fondo sobre como se articulará a relación entre Madrid e as autonomías á hora de negociar os fondos europeos do próximo período orzamentario, nunha partida que será decisiva para economías periféricas e dependentes de fondos estruturais como a galega.
**Cohesión en perigo**
O mandatario galego expresou unha preocupación central: a proposta actual da Comisión Europea non garante xuridicamente a participación das rexións no proceso de elaboración dos PCNR, senón que delega esta cuestión na discreción de cada Estado membro. Isto supón, en termos prácticos, que o Goberno central podería negociar co bloque comunitario sen que as comunidades autónomas teñan un asento real na mesa.
A crítica ten especial relevancia para Galicia, territorio que historicamente dependeu en boa medida da Política de Cohesión europea para financiar infraestruturas, desenvolvemento rural, pesca e proxectos de innovación. Rueda advertiu que os novos PCNR unificarían baixo un mesmo instrumento políticas que antes funcionaban de forma diferenciada —cohesión, agricultura, pesca— co risco de que os fondos de defensa, vivenda ou migración, novas prioridades da axenda comunitaria, se nutran en detrimento das políticas tradicionais: “Investir máis en defensa ou migración non pode implicar inevitablemente investir menos en cohesión, agricultura ou pesca”, afirmou.
**A Declaración Galicia**
O presidente destacou como principal logro da presidencia galega do CdR o impulso da chamada Declaración Galicia, un documento oficial no que o conxunto das comunidades autónomas españolas manifestou a súa oposición conxunta á proposta de financiamento da Comisión Europea. Este acordo interautonómico foi presentado como un exemplo de unidade territorial fronte a un deseño que, no criterio das rexións asinantes, non protexe suficientemente os intereses das economías máis vulnerables da UE.
Ademais, Rueda salientou que durante a presidencia galega, o CdR foi presentado como candidato ao premio Europeo Carlos V, galardón que finalmente obtivo en maio deste ano.
**Conferencias Sectoriais: coordinación real, non escaparate**
Máis alá do ámbito europeo, Rueda aproveitou a tribuna para reclamar tamén cambios na arquitectura interna española. Pediu repensar o funcionamento das Conferencias Sectoriais para que se convertan nun instrumento de coordinación efectiva entre administracións, e non nunha cita de intercambio de información sen consecuencias reais. “Queremos negociar e coordinarnos desde o inicio, e así evitar conflitos posteriores”, apuntou.
A posición da Xunta reflicte, en todo caso, as limitacións estruturais dun modelo de gobernanza multinivel onde as rexións dispoñen de escasa capacidade de incidencia directa nas negociacións comunitarias, máis alá dos cauces consultivos do CdR. O proceso de negociación do MFP 2028-2034 aínda segue aberto, e os próximos meses serán determinantes para saber en que medida os intereses das periferias europeas —entre elas Galicia— quedan reflectidos no texto final.