O mercado mayorista encadea días con picos nocturnos disparados, mentres pesca, conservas e aluminio galegos absorben custos insostibles nun modelo que beneficia ás grandes xeradoras.
O prezo da electricidade no mercado mayorista ibérico (OMIE) alcanzará este venres 27 de xuño os 150 €/MWh na franxa horaria das 22h ás 23h, cun prezo medio diario de 87,55 €/MWh. Non é un caso illado: a semana que remata consolida unha tendencia de picos nocturnos que ameaza directamente a viabilidade de sectores industriais estratéxicos para Galicia.
Os datos dos días previos confirman a gravidade da situación. O xoves 25 de xuño, a hora máis cara tamén se situou entre as 22h e as 23h, cun prezo que rozou os 148 €/MWh segundo o operador OMIE, mentres a media diaria superou os 146 €/MWh. O martes 23, a franxa das 21h ás 22h chegou a alcanzar os 299 €/MWh na tarifa regulada PVPC. Trátase dunha escalada continuada que non ten xustificación técnica máis alá das regras dun mercado marginalista que permite ás centrais de gas natural impoñer o prezo ao conxunto da xeración, incluíndo as renovables.
A explicación estrutural deste fenómeno está ben documentada. O sistema de fixación de prezos vixente na UE fai que o gas marque o prezo de toda a electricidade nas horas en que é necesario recorrer aos ciclos combinados. A isto súmase que, tras o apagón do 28 de abril, Red Eléctrica opera con máis medidas de seguridade, o que implica recorrer máis ás centrais de ciclo combinado e limitar en determinados momentos a produción renovable, encarecendo aínda máis o servizo. O conflito en Oriente Próximo, que mantén o prezo do gas elevado nos mercados internacionais, amplifica este efecto: fóra das horas solares, a electricidade nos mercados mayoristas cótizase por riba dos 100 €/MWh de xeito case sistemático.
Para Galicia, estas cifras non son estatísticas abstractas. A industria electrointensiva galega —que abrangue desde as plantas conserveiras de Vigo e o Baixo Miño ata as instalacións de aluminio de San Ciprián, pasando polas cámaras frigoríficas do sector pesqueiro ou as cadeas de produción de Stellantis en Balaídos— padece dun xeito particular esta volatilidade. Segundo o Barómetro Enerxético da Asociación de Empresas con Gran Consumo de Energía (AEGE), a industria electrointensiva española paga a súa electricidade un 91% máis cara que a francesa e aínda un 11% máis que a alemá, situándose o custo final en 72,46 €/MWh fronte aos 37,96 €/MWh de Francia. Para sectores como o aluminio, onde a electricidade pode representar ata o 50% dos custos de produción, esta brecha non é un matiz: é unha ameaza existencial.
A situación agravouse ademais pola perda de proteccións regulatorias. En xullo de 2025, a non convalidación do Real Decreto-lei 7/2025 polo Congreso supuxo a eliminación do desconto do 80% nos peaxes eléctricos do que se beneficiaba a industria electrointensiva. Desde entón, o marco de apoio quedou debilitado. A compensación española por emisións indirectas de CO₂ está fixada en 600 millóns de euros para 2026, moi por baixo do nivel alemán, onde as axudas superan en máis de 20 €/MWh as españolas. España multiplica por cinco a carga fiscal e parafiscal aplicada á súa industria electrointensiva respecto a Francia, utilizando estes instrumentos como mecanismo recadatorio en lugar de como palanca de competitividade.
Desde a perspectiva galega, o problema ten tamén unha dimensión de xustiza territorial. Galicia produce enerxía eléctrica renovable —eólica, hidráulica— en cantidades que superan con creces o seu consumo propio, e sen embargo as súas industrias pagan os mesmos prezos especulativos que calquera outra rexión do Estado. A riqueza enerxética do país non se traduce en soberanía tarifaria nin en vantaxe competitiva para o tecido produtivo local. As conserveiras, as empresas do mar, as industrias auxiliares da automoción: todas elas absorben custos que non responden á realidade produtiva galega, senón aos fallos dun mercado deseñado para beneficiar ás grandes corporacións xeradoras.
A solución non pode limitarse a axustes conxunturais. AEGE leva meses reclamando que as medidas de redución fiscal se convertan en estruturais e permanentes, en lugar de depender de sucesivos decretos de emerxencia. Desde unha perspectiva de soberanía económica, a pregunta que cómpre formular é máis de fondo: por que Galicia, sendo un país enerxeticamente rico, segue sen poder garantir electricidade accesible para a súa industria estratéxica? A resposta esixe reformar o modelo de mercado, reforzar a empresa pública enerxética e blindar os sectores produtivos galegos fronte á especulación. Mentres tanto, cada pico nocturno de 150 €/MWh é outra sangría para o emprego e a industria do país.