O Goberno aproba a maior inversión social da historia no sistema de coidados, que beneficiará a case 1,7 millóns de persoas e reforzará as transferencias ás comunidades autónomas
O Consello de Ministros aprobou este martes un paquete de medidas extraordinarias para transformar o Sistema para a Autonomía e Atención á Dependencia (SAAD), cunha dotación de 6.200 millóns de euros adicionais que se mobilizarán entre o segundo semestre de 2026 e o ano 2027. Segundo o Goberno, esta cifra supón duplicar o investimento en dependencia respecto a 2025 e quintuplica o de hai unha década, configurándose como a maior aposta social desta lexislatura.
O ministro de Dereitos Sociais, Consumo e Axenda 2030, Pablo Bustinduy, presentou a medida como un punto de inflexión histórico: “Queremos deixar definitivamente atrás un modelo asistencialista, masificado, centrado na xestión de grandes residencias, para avanzar cara a un sistema personalizado que permita ás persoas vivir nos seus domicilios co maior apoio e calidade de vida posible”. Esta declaración de intencións entronca coa demanda histórica de colectivos de persoas con diversidade funcional e organizacións feministas, que levan anos reclamando un modelo de coidados comunitario e desinstitucionalizado.
O sistema de dependencia atende actualmente a 1.682.789 persoas en todo o Estado. En Galicia, cunha estrutura demográfica profundamente marcada polo envellecemento e o despoboamento rural, este sistema resulta especialmente crítico. A comunidade galega é unha das que presentan maiores índices de persoas maiores dependentes, ao tempo que o tecido de coidados informal recae de forma moi desproporcionada sobre as mulleres do rural, que asumen esas tarefas de forma case exclusiva e, a miúdo, sen recoñecemento nin remuneración.
A reforma incrementa substancialmente as transferencias do Estado ás comunidades autónomas por cada persoa con grao de dependencia recoñecido. A partir do 1 de xullo, as contías para o grao I pasan de 76 a 90 euros ao mes; para o grao II, de 130 a 260 euros; e para o grao III, de 290 a 660 euros mensuais. Segundo o Executivo, as comunidades contarán cun 93% máis de recursos para cumprir as obrigas do sistema, co obxectivo inmediato de eliminar as listas de espera e mellorar as condicións laborais dun sector intensivo en man de obra e maioritariamente feminizado.
Neste punto, cómpre subliñar que o sector dos coidados profesionais arrastra historicamente problemas severos de precariedade laboral: salarios baixos, xornadas extenuantes, alta sinistralidade e escaso recoñecemento social. En Galicia, as traballadoras do fogar e das residencias levan anos mobilizadas esixindo melloras convencionais e, sobre todo, a aplicación efectiva das normas laborais. O Goberno estima que a nova inversión xerará 100.000 empregos adicionais no sector a escala estatal e producirá un retorno de 3.000 millóns de euros para as arcas públicas, baseándose nun estudo do Centro Internacional sobre o Envellecemento que cifra en 1,6 euros a actividade económica xerada por cada euro investido en dependencia.
O ministro Bustinduy avanzou tamén que a convalidación do real decreto lei no Congreso dos Deputados coincidirá coa votación da reforma das leis de discapacidade e dependencia, que deberá configurar o marco xurídico para a transformación profunda do modelo de coidados. O Goberno comprométese a que o Estado asuma o 50% do financiamento total do sistema, o que suporía garantir que o gasto en dependencia non poida volver ser “variable de axuste” en futuras épocas de recortes, tal e como sucedeu coa crise de 2008.
A aportación económica do Estado alcanzará os 5.513,8 millóns de euros en 2026 e os 7.234,4 millóns en 2027. Para Galicia, que dispón dunha rede de servizos sociais con importantes carencias estructurais nas zonas rurais e no interior, esta inxección de fondos representa unha oportunidade real de ampliar a cobertura, reforzar os servizos de axuda no fogar e dignificar as condicións das traballadoras do sector. Con todo, a eficacia real da medida dependerá en boa parte das decisións que adopte a Xunta de Galicia á hora de trasladar eses recursos ao territorio e de se optará por un modelo de xestión pública e de calidade ou por continuar a vía da externalización a grandes grupos privados que xa xestionan boa parte das residencias galegas.
O reto demográfico que afronta Galicia fai desta reforma non só un imperativo de xustiza social, senón tamén de sustentabilidade económica. O envellecemento da poboación galega é un dos máis acelerados de Europa, e as previsións apuntan a que as necesidades de atención e coidado medrarán de forma exponencial nas próximas décadas. Garantir un sistema público, universal e de calidade é, en definitiva, unha cuestión de soberanía sobre o propio modelo de país.