A iniciativa, presentada en Mataró, recoñece que as mulleres son o 68% da forza laboral na economía social pero seguen excluídas dos órganos de decisión
O Ministerio de Traballo e Economía Social presentou esta semana en Mataró a Rede de MujerES pola Economía Social, un espazo estable de cooperación e aprendizaxe destinado a visibilizar e fortalecer o papel das mulleres dentro do ecosistema cooperativo e de economía social do Estado español. O acto enmarcouse no programa de Mataró como Capital Española da Economía Social 2026 e contou coa participación da ministra Yolanda Díaz, así como de traballadoras de sectores tan estratéxicos para Galicia como a pesca, a enerxía ou o sector agroalimentario.
A rede nace cunha contradición sobre a mesa que a propia ministra non eludiu: as mulleres constitúen o 68% da forza de traballo na economía social en España —e ao redor do 69% en Europa—, mais seguen estando enormemente sub-representadas nos consellos reitores e nos postos de dirección. “O paradigma reprodúcese”, recoñeceu Díaz, sinalando que no sector agroalimentario apenas unha de cada dez persoas que sentan nun consello reitor é muller. Trátase, en definitiva, dun problema estrutural que non se resolve polo simple feito de que o modelo produtivo sexa de carácter social ou cooperativo.
A brecha salarial no ámbito da economía social sitúase nun 3%, moi por baixo do 25% que rexistra o conxunto do mercado laboral español —xa de seu inferior á media da UE—, o que representa un avance significativo. Con todo, a persistencia de desigualdades nos espazos de poder e representación revela que a economía social tampouco está a salvo da reprodución das estruturas patriarcais.
Desde unha perspectiva galega, a iniciativa ten especial relevancia dado o peso que a economía cooperativa e social ten en sectores como a pesca —con confrarías e cooperativas nas que as mariscadoras e percebeiras sosteñen comunidades costeiras enteiras—, o agroalimentario ou os coidados. A Rede de MujerES inclúe representación destes eidos e aspira a converterse nun instrumento de mapeo e difusión de boas prácticas con perspectiva de xénero.
A nivel estratéxico, a rede intégrase na Estratexia Española de Economía Social 2023-2027, concretamente no Eixo 3 de cohesión social e territorial, cuxa Liña de Acción 14 inclúe medidas como o fomento da igualdade de oportunidades no acceso ao emprego, o apoio ao acceso de mulleres a postos de responsabilidade e a conciliación da vida persoal, familiar e laboral.
Entre as actuacións previstas para o primeiro ano de funcionamento destacan un mapeo de iniciativas lideradas por mulleres na economía social, a selección de boas prácticas, e un encontro anual para facer balance e proxectar novas liñas de traballo. A rede tamén publicou un manifesto aberto á adhesión de colectivos e persoas interesadas.
Díaz non esqueceu o contexto global: segundo o Foro Económico Mundial, a brecha de xénero está pechada apenas nun 68,8% a nivel mundial, e ao ritmo actual serían precisos 123 anos para alcanzar a paridade plena. “Nunca debemos dar por garantida a igualdade”, advertiu a vicepresidenta, nunha mensaxe que cobra especial vigor nun momento no que os avances en dereitos das mulleres están baixo presión en múltiples contextos políticos.
A posta en marcha desta rede supón un paso relevante, aínda que a súa eficacia real dependerá de que os recursos, os mecanismos de seguimento e a vontade política estean á altura das estruturas desiguais que se pretenden transformar. Para Galicia, cun tecido de economía social potente pero aínda con moito camiño por percorrer en termos de paridade, a iniciativa ofrece tanto un espello onde mirarse como unha ferramenta para actuar.