A Estratexia Deep Tech e o Fondo España Crece supoñen inxeccións multimillonarias, mais as infraestruturas previstas eluden sistematicamente o noroeste peninsular.
O Consello de Ministros aprobou o pasado 19 de maio a Estratexia Deep Tech España, un plan que prevé mobilizar máis de 8.000 millóns de euros ata 2030 co obxectivo de converter as capacidades científicas do Estado en liderado tecnolóxico. Ao mesmo tempo, o Goberno puxo en marcha o Fondo España Crece, dotado con 13.300 millóns en préstamos e transferencias procedentes do Plan de Recuperación, que aspira a activar ata 120.000 millóns de euros en investimento público-privado a través do Instituto de Crédito Oficial (ICO).
A ministra de Ciencia, Innovación e Universidades, Diana Morant, presentou a estratexia como un paso decisivo para que España acompañe como «Estado emprendedor» o desenvolvemento de tecnoloxías que van desde a biotecnoloxía e as terapias CAR-T ata a intelixencia artificial, as enerxías limpas ou as tecnoloxías cuánticas. Segundo explicou, o 80% do orzamento da estratexia destinarase a apoiar empresas innovadoras que queiran desenvolver tecnoloxías profundas en colaboración con centros de investigación, mentres que o restante 20% reforzará infraestruturas científicas e adaptará o marco normativo.
Sen embargo, un repaso polas infraestruturas emblemáticas citadas pola ministra —o acelerador IFMIFF-DONES en Granada, o Centro Ibérico de Investigación en Almacenamento Enerxético en Cáceres, o Spain Neurotech en Madrid ou o Acelerador de Hadronterapia en Valencia— revela un patrón preocupante para Galicia e para o noroeste en xeral: ningunha desas instalacións estratéxicas se localiza nesta parte do territorio. Trátase dunha ausencia que non é nova, pero que resulta especialmente elocuente cando o Goberno proclama o seu compromiso coa cohesión territorial e coa distribución equitativa dos recursos públicos.
Galicia conta con universidades de recoñecido prestixio científico —USC, UVigo e UDC—, con grupos de investigación punteiros en biotecnoloxía mariña, enerxías renovables mariñas, nanomateriais e tecnoloxías da saúde, e con máis dunha centena de startups tecnolóxicas de orixe universitaria. O sistema galego de ciencia e innovación ten capacidade real para xerar e absorber investimento en tecnoloxías profundas, pero require que as políticas estatais non ignoren sistematicamente o territorio.
No que respecta ao Fondo España Crece, a portavoz do Goberno, Elma Saiz, sinalou que o ICO despregará instrumentos financeiros —préstamos, garantías e capital— en sectores estratéxicos como a vivenda, a innovación, a transición ecolóxica, a dixitalización e o tecido industrial. Para Galicia, con sectores como o naval, a automoción, a pesca e a acuicultura ou a industria agroalimentaria necesitados de financiamento a longo prazo e en condicións accesibles, este fondo podería representar unha oportunidade real. Porén, a experiencia histórica con instrumentos similares do ICO aconsella cautela: a empresa mediana e pequena galega, maioritaria no tecido produtivo, adoita ter dificultades para acceder a estes mecanismos de financiamento, deseñados con frecuencia pensando en perfís empresariais máis propios do eixo Madrid-Barcelona.
Tamén foi aprobada a distribución territorial de preto de 2.572 millóns de euros para políticas activas de emprego, que xestionarán as comunidades autónomas. A Xunta de Galicia recibirá a súa parte proporcional para programas de formación e mellora da empregabilidade, con foco especial nos maiores de 52 anos e na mocidade. Trátase de recursos relevantes nun momento en que o mercado laboral galego segue a rexistrar taxas de desemprego superiores á media estatal en determinadas comarcas e en sectores afectados pola reconversión industrial.
En definitiva, a batería de medidas aprobada polo Goberno central contén elementos potencialmente beneficiosos para Galicia, pero a súa concreción territorial continúa a ser a gran incógnita. A soberanía galega en materia de ciencia e innovación esixe non só recibir fondos, senón participar na definición das prioridades estratéxicas. Sen esa presenza efectiva nas decisións, Galicia corre o risco de quedar, unha vez máis, como territorio receptor pasivo dunha política deseñada sen ter en conta as súas especificidades produtivas e científicas.